2008-2015 жылдардың Астана қаласы мәслихатының әлеуметтік-мәдени мәселелері жөніндегі

Астана қаласы мәслихатының

2015 жылғы 24 маусымдағы

сессиясында қаралды

 

 

Астана қаласының мәслихаты әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының 2014 жылғы шілде - 2015 жылғы маусым аралығындағы жұмысы туралы есеп

Құрамында депутаттар А.Қ. Байгенжин, Қ.Қ. Құлмұқанов, З.Ғ. Жүсіпова, А.К. Күрішбаев, Б.У. Солсанов, Е.Б. Сыдықов бар әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияның жұмысы  есепті кезең аралығында Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы», «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы» заңдарына, Астана қаласы мәслихатының регламенті мен перспективалық жоспарына сәйкес жүзеге асырылды. Есепті кезеңде жастар саясаты, техникалық және кәсіптік білім беруді дамыту, әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру саласында шараларды іске асыру мәселелері қаралды. Сонымен бірге, туристік қызметті қамтамасыз ету, тіл саясаты мәселелері, Астана қаласының тарихи-мәдени мұрасын сақтап қалу мен жариялау жөнінде Мәдениет басқармасының қызметі қаралды.

 

Орта кәсіптік білімді дамыту.

Жастар саясаты

 

Есепті кезеңде мәслихаттың кезекті сессияларында әлеуметтік бағыттағы екі мәселе қаралды, олар:

- Астана қаласында орта кәсіптік білім берудің жай-күйі мен оны  дамыту перспективалары туралы;

-  жастарға мемлекеттік қолдау көрсету мен оны елорданың қоғамдық өміріне қатыстырудың дің жай-күйі және оны қамтамасыз ету туралы.

Аталған мәселелерді қарау барысында Астана қаласының мәслихаты қалалық атқарушы органдар елордада білікті жұмысшылар кадрларды кәсіптік даярлаудың сапасын көтеру, жастардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту мен оны елорданың қоғамдық өміріне қатыстыру дәрежесін арттыру жөнінде шара қабылдайтынын атап өтті. Қол жеткізілген нәтижелермен бірге уақтылы жауап беру мен тиісті шара қабылдауды талап ететін бірқатар проблема да орын алуда.

Біріншіден, техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін еңбек наоығы мен жұмыс берушілердің мұқтаждылығына бағыттау, сондай-ақ кадрларды даярлауды өндірістің нақты сұранысына қарай жүзеге асыру қажет.

 

Техникалық және кәсіптік білім беруді қазіргі уақыттағы жағдайы мамандықтарды жаңғыртуға, колледждердің материалдық-техникалық, оқу-әдістемелік базасын жақсартуға бағытталған оларды қаржыландыруды талап етеді.

Арнайы пәндер бойынша кадрлардың және өндірістік оқыту шеберлерінің жетіспеушілігі өзекті мәселе болып қалуда. Жастар арасында жұмысшы кәсіптердің қажеттілігі мен қызықтығын насихаттау қажет.

Жастарды белсендіру мен елорданың қоғамдық өміріне қатыстыру жөнінде қалалық органдардың қызметін зерделеу мен талдау, сондай-ақ студенттермен және жастармен депутаттардың көптеген кездесуі билік пен өоғам тарапынан жедел іс-қимылды талап ететін мәселелер бар екендігін атап өту қажет. Жастар ортасында орын алатын діни экстремизм мен терроризм белгілері, сондай-ақ қалада ашылған көптеген букмекерлік ұйымдардың саны жастар өміріне теріс әсер етуде. Тұрғылықты жері бойынша жастардың бос уақытын ұйымдастыру жөніндегі іс-шараларды толығымен жүзеге асыру үшін қосымша орынжайлар құажет және көптеген басқа шаралар.

Осы мәселелерді қарау нәтижелері бойынша Астана қаласының мәслихаты тиісті шешім қабылдады, оның орындалуын бақылау әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияға жүктелді.

 

Еңбекпен қамту және әлеуметтік бағдарламалар

 

Халықты әлеуметтік қорғау мәселелері әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия қызметінің басым бағыттарының бірі болып табылады.  Есепті кезеңде тұрақты комиссия қалалық мәслихаттың сессияларында Халыққа әлеуметтік көмек көрсету қағидасына кейбір өзгерістер енгізуді қарау жөнінде ұсыным жасады. Тұрақты комиссияның ұсынымдарына сәйкес Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы                        1941 - 1945 жылдарғы соғыстағы жеңістің 70 жылдығын атап өтуге байланысты Астана қаласы азаматтарының жекелеген санаттарына қосымша әлеуметтік көмек көрсету қағидаларын әзірлеу жөнінде шара қабылдады. Соғыс ардагерлерінің өмір сүру жағдайын жақсарту, соғыста қаза болған ақмолалық батырлардың есімін мәңгілік сақтап қалу мәселелері мәслихаттың көпшілік тыңдауларында қарауға ұсынылды. Психикалық - неврологиялық ауруларға шалдыққан тұлғаларды күндізгі немесе стационарлық емге орналастыру мәселелеріне ерекше назар аударылды, осыған байланысты Денсаулық сақтау басқармасына қаладағы денсаулық сақтау мекемелерінен талаптарға сәйкес тиісті орынжай қарастыру ұсынылды.

 

Туристік қызметті дамыту

 

         Астана қаласы Туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасының елордада туризмді дамыту жөніндегі қызметі туралы есебін тыңдап, тұрақты комиссия  елордада туризм саласын жандандыру әкімдік тарапынан үйлеструдің тиісті деңгейін талап ететінін атап өтті.

Туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасында Астана қаласында  туризм қызметін іске асыру мәселелерімен бөлім басшысы ретіндегі бір қызметкер айналысады.

Астана қаласының аумағында туристік-экскурсиялық қызметті реттейтін нормативтік құқықтық құжаттар жоқ.  Жергілікті деңгейде мемлекеттік реттеудің бірыңғай механизмінің жоқтығы елордада туризмді дамытумен айналысатын ұйымдардың іс-қимылын үйлестіру жөніндегі жұмысты қиындатуда. Олар арасындағы өзара байланыс өте төмен, әр ұйым өз жоспарын әзірлеп, сол бойынша өзіндік жұмыс істеуде.

Туристік қызметтерді сертификаттаудың, туроператорлық қызметті лицензиялаудың, гид - аудармашыларды  кәсіби даярлауды ұйымдастырудың бірыңғай жүйесін әзірлеу қажет.

Алдағы уақытта өтетін Халықаралық мамандандырылған ЕХРО - 2017 көрмесіне дайындық жүргізу жұмысына Туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасының рөлі мен қатысуы жеткіліксіз. Басқарманың осы бағыттағы қызметі Туристік ақпараттық орталығы арқылы кәдесый эскиздерін, карталар әзірлеумен, туризм жөніндегі халықаралық көрмелерге қызметкерлердің қатысуымен шектеледі.

Тұрақты комиссия қарауының нәтижелері бойынша, «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару деңгейлері арасында өкілеттіктерді ажырату жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 25 тамыздағы  № 898 Жарлығына сәйкес Астана қаласында туризмді дамыту саласында мемлекеттік саясатты мақсатты бағытта жүзеге асыру үшін жеке мемлекеттік атқарушы орган құру мәселесі бойынша ұсыныспен Астана қаласының әкімдігіне хат жіберілді.

 

Тіл саясатын дамыту 

 

Тіл саясаты саласында есепті кезеңде Астана қаласының жекелеген көшелеріне атау беру және оларды қайта атау мәселелері әлеуметтік -мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияның отырысында және республикалық ономастикалық комиссияның, мемлекеттік органдар өкілдерінің және қоғам қайраткерлерінің қатысуымен өткен көпшілік тыңдауларда екі рет қаралды.

Қарау нәтижелері бойынша Тілдерді дамыту басқармасына:

міндетті түрде қала тұрғындарының ой-пікірін ескерумен көшелерге атау беру мен оларды қайта атау жөніндегі жұмысты бір жүйеге келтіру;

көше атауларының қайталануына жол бермеу мақсатында мониторинг жүргізу;

елорданың ескі (тарихи) бөлігіндегі көшелерді мүмкіндігінше қайта атамау;

ономастикалық комиссия қарауына тек ұжымдардың ұсыныстарын енгізу   ұсынылды.

Аталған мәселе әлеуметтік - мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияның бақылауында.

 

Мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту

 

«Білім басқармасының мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту жүйесін одан әрі дамыту жөніндегі жұмысы туралы» ақпарат тыңдалды. Жүргізіліп жатқан жұмысқа қарамастан мектепке дейін білім беру жүйесінде бала бақшадан орын алу кезегі, сурдо-, тифлоаудармашылардың жетіспеушілігі, қаладағы жеке меншік мектепке дейінгі білім беретін мекемелердегі бұзушылықтар бойынша арыздар өзекті мәселелер болып қалуда. Мемлекеттік мекемелерден орын алуға кезек саны төмендемейді, соның ішінде баға саясаты мен оқыту сапасы бөлігінде жеке меншік мектепке дейінгі білім беретін мекемелердің бәсекеге қабілетсіздігі оған себеп болуда.  

Елордада мектепке дейінгі білім беру жүйесін жетілдіру, жеке меншік бала бақшаларды лицензиялау, балалардың нақты саны бойынша мектепке дейінгі мекемелерді қаржыландыру сияқты орын алған проблемалық мәселелерді және басқаларды шешу жолдарын зерделеу мақсатында тұрақты комиссияның отырысында бұл мәселені қайта қарау туралы шешім қабылданды.

Бюджет

 

Тұрақты комиссия жыл сайын өзінің құзыреті шегінде алдағы қаржылық жылға арналған қалалық бюджет жобаларын қарайды және қалалық бюджеттің атқарылуы туралы есептерді тыңдайды.

Әлеуметтік салалардың 2015 - 2017 жылдарға арналған бюджетін тұрақты комиссия екі күн талқылады. Талқылау нәтижесінде Денсаулық сақтау, Білім, Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармалардың кейбір бағдарламаларын іске асыруға қалалық бюджеттен қосымша қаржы бөлінді.

Атап айтқанда, аталған қаржы жедел медициналық көмек көрсету машиналарын сатып алуға, қалалық емханалар штатындағы фтизиатр дәрігерлердің санын көбейтуге, Астана қаласының емдеу - профилактикалық ұйымдарын қанмен қамтамасыз етуге, сондай-ақ азаматтардың жекелеген санаттарын әлеуметтік қолдау саласында мемлекеттік саясатты және қалалық жалпы білім беретін мектептер мен кәсіптік-техникалық білім беру мекемелерінің өзекті мәселелерін іске асыруға бөлінді.

Тұрақты комиссияға жеке және заңды тұлғалардан хаттар келіп түсуде, олар бойынша қалалық атқарушы органдармен бірлесіп қажетті шаралар қабылданады.

Тұрақты комиссия мүшелері әлеуметтік саладағы 2-3 қалалық комиссияның мүшесі болып, Астана қаласы әкімдігінің жанындағы ведомствоаралық комиссиялардың жұмысына белсене қатысады.

Есепті қорытындылай келе, әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия алдағы уақытта алдына қойылған міндеттерді шешу үшін өзінің қызметін жандандыру, тұрақты комиссия жетекшілік ететін елордадағы құрылымдардың қызметін одан әрі жетілдіруге қатысты жұмыс түрлерін пайдалану жөнінде жұмысын жалғастыратын атап өту қажет.

 

 

 

Астана қаласы мәслихатының

2014 жылғы 27 маусымдағы

сессиясында қаралды

 

 

Астана қаласы мәслихатының әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері  жөніндегі тұрақты комиссиясы 2013 жылдың шілдесінен 2014 жылдың маусымына дейінгі кезеңдегі қызметінің

ЕСЕБІ

 

       Әлеуметтік-мәдени  дамыту мәселелері жөніндегі  тұрақты комиссия есептік кезеңде өз қызметін Астана қаласы мәслихатының регламентіне, Астана қаласы мәслихатының жұмыс жоспарына қатаң сәйкестікте жүзеге асырды.

Есептік кезеңде әлеуметтік-мәдени  дамыту мәселелері жөніндегі  тұрақты комиссия қалалық атқарушы органдармен бірлесіп қалалық денсаулық сақтау саласын қозғайтын, тіл саясаты, халық арасында бұқаралық спортты дамыту, балалар мен жасөспірімдердің  демалысын ұйымдастыру бойынша мәселелерді, сондай-ақ жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар мәселелерін қарастырды.

 

                                                                            Денсаулық сақтау

      Қалалық мәслихат қызметінің артықшылықты бағыттарының бірі денсаулық сақтау жүйесін дамыту және медициналық қызметтер сапасын жақсарту мәселелерін қарастыру болып табылады. Осы мақсатта «Саламатты Қазақстан» 2011-2015 жылдарға арналған бағдарламасына сәйкес қаланың денсаулық сақтау жүйесін дамыту туралы» мәселесі қаралды.

Медициналық қызметтердің қаржыландыру көлеміне төлем жасау кезінде нақты шығындарының асып кетуіне байланысты шұғыл стационарларды қаржыландыру мәселесі және осы стационарларды күтіп-ұстауға және қызмет көрсетуге қаржы құралдарының жетіспеушілігі мәселесі негізгі проблема ретінде көрсетілді. Білікті кадрлар тапшылығы және жалақының төмен болуына байланысты кадрлардың тұрақсыздығы жоғары болуы, медицина қызметкерлерінің әлеуметтік мәселелерінің шешім таппауы депутаттардың алаңдаушылығын туындатты. Астана қаласының мәслихаты ҚР Парламенті Мәжілісіне және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министріне Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне тиісті өзгерістер енгізуді қарастыру және бастамашылық жасау туралы өтініштерді жолдады. Мәслихат сессиясының шешімдерін орындау әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының бақылауында.

 

                                                                         Тіл саясатын дамыту

           Еліміздің тіл саясатының негізгі мақсаттары, міндеттері мен бағыттары көрсетілген Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту және қызмет көрсетуінің 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына сәйкес, қалалық тілдерді дамыту басқармасының «Тілдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңын іске асыру бойынша жұмысы туралы есебі тыңдалды. Мәселені талқылау барысында қалалық кәсіпкерлер мен жарнама агенттіктердің қызметінде «Тілдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңына жарнама және көрнекі ақпарат мәтіндерінің сәйкессіздігі проблемалық мәселелер ретінде атап өтілді. Қаланың мемлекеттік органдары жүйесінде, меншік нысанына қарамастан қала ұйымдарында есеп-статистикалық, қаржы және техникалық құжаттаманы жүргізу кезінде қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес келмейтіндігі атап өтілді, Астана қаласының Тілдерді дамыту басқармасына тиісті қалалық атқарушы органдарымен бірлесіп мемлекеттік және басқа тілдерді дамытуға бағытталған іс-шараларды алдағы уақытта жүзеге асыру бойынша шараларды қабылдау, сондай-ақ Қазақстан Республикасының тілдер туралы заңнамасын сақтауға бақылауды жүзеге асыру ұсынылды.

      Көпшілік тыңдау және әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясы мәжілістерінің нәтижелері бойынша қалалық мәслихат сессиясының қарауына елорданың жаңа көшелерінің біріне генерал Иван Васильевич Панфилов атын беру туралы мәселе енгізілді.

Қалалық ономастикалық комиссияның Астана қаласының білім беру, мәдениет және  спорт мекемелеріне атау беру туралы ұсыныстарын қарастырған кезде тұрақты комиссия Тілдерді дамыту басқармасына аталған мәселені шешу маңыздылығы мен жауапкершілігіне байланысты қоғамдық тыңдауларды өткізуді ұсынды.

 

                                                                        Халық арасында бұқаралық спортты дамыту

      «Дене шынықтыру мен спорт мемлекеттің айрықша назарында болуы тиіс. Нақ сол саламатты өмір салты ұлт денсаулығының кілті болып саналады. Осыған байланысты Үкімет және жергілікті органдар дене шынықтыруды, бұқаралық спортты дамыту және типтік жобадағы денешынықтыру-сауықтыру нысандары, соның ішінде, аула нысандары құрылысы бойынша шаралар қабылдау қажет» - деп атап өтті Мемлекет Басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан - 2050» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына жолдауында.

Әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияның көшпелі мәжілісінде «Қалалық туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасының Астана қаласы халқының дене тәрбиесі және спортпен бұқаралық айналысуды ұйымдастыру бойынша жұмысы туралы» есебі тыңдалды. Алдын-ала бірқатар спорт нысандарына барып және спорт нысандарының жай-күйімен танысып, депутаттар қалалық спорт ұйымдарының басшыларымен кездесті, олармен елордада дене тәрбиесі мен спортты дамытудың өзекті мәселелерін талқылады. Олимпиада резервінің спорттық нысандарын, дәрігерлік-дене тәрбиесі диспансерін, дене тәрбиесі-сауықтыру кешені, аз бюджетті жалпы қолжетімді спорт құрылыстарын Астана қаласы аумағында сапалы жобалау, салу және уақытылы пайдалануға беруді қамтамасыз ету мәселелері көтерілді. Көшпелі мәжілістің қорытындысы бойынша Туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасына қала халқын дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысуға бұқаралық тарту және қоғамда салауатты өмір салтын насихаттау және оны қалыптастыру қызметін жандандыру ұсынылды.

Жалға алуға бюджеттік қаражат шығындарын азайту мақсатында спорт мектептері мен клубтарды коммуналдық меншік қорынан орын-жайлармен қамтамасыз етуді қарастыру ұсынылды. Сондай-ақ, дене тәрбиесі және спорт саласында қажетті кадрлық әлеуетті қамтамасыз ету үшін қалалық спорт мекемелерінің жаттықтырушылары мен қызметкерлерінің еңбек қызметін ынталандыру және әлеуметтік мәселелерін шешу бойынша іс-шаралар кешенін әзірлеу; парктерді, скверлерді қайта жөндеуде және жолдарды салуда велосипед жолдарын, велосипедтердің тұрағы мен жалға беру орындарын  жобалау және салуды қарастыру ұсынылды.

 

  

                                                           Балалар мен жасөспірімдердің демалысын ұйымдастыру

      Балалар мен жасөспірімдердің тұрғылықты жері бойынша демалысын ұйымдастыру мәселесін қалалық мәслихаттың бірнеше шақырылым депутаттары көтерген болатын. Есептік кезеңде тұрақты комиссия білім басқармасына және жастар саясаты басқармасына басқа мүдделі органдармен бірлесіп кәмелетке жасы толмағандардың тұрғылықты жері бойынша демалысын ұйымдастыру жөніндегі аула клубтарының қызметін үйлестіретін және қаржыландыратын бірыңғай органды анықтау ұсынылды. Қалалық атқарушы орган аула клубтарын материалдық-техникалық қамтамасыз ету, оның ішінде қолданыстағы Мемлекеттік стандартқа сәйкес келетін орын-жайды бөлу бойынша шараларды қабылдау ұсынылды.

                                             Жастар саясаты

         Жастар саясатының артықшылықтары Астана қаласы мәслихатының негізгі қызметінің бірі болып табылады. Жастарымыздың дамуының, оның қоғамға араласуының деңгейімен қоғамымыздың болашағы байланысты, тұрақты комиссияның бастамасы бойынша Депутат күнінде жастар саясаты мәселелері басқармасының «Астана қаласында мемлекеттік жастар саясатын іске асыру жұмысы туралы» есебі тыңдалды. Қарау нәтижелері бойынша басқармаға депутаттардың айтылған ұсыныстары мен сыни ескертпелерін басшылыққа алу ұсынылды:

- барлық қалалық басқармалармен, «Жас Отанмен» тығыз байланыста жұмыс жасау, мемлекеттік жастар саясатын іске асырумен байланысты барлық прагматикалық идеялардың катализаторы болу;

- нақты мақсатты топтармен, оның ішінде студенттермен, жұмыс істейтін жастармен, оқушылармен мақсатқа бағытталған жұмыс жасау, бұқаралық формальды іс-шаралардан арылу. Жұмыс іздеп жүрген және барынша проблемалық болып табылатын нақты қоғамдық қызметтермен қамтылмаған жастармен жұмыс жасау;

- аудандар әкімдіктерімен жастар арасындағы қылмыстылық мәселесі туралы, олардың неден туындайтындығы, қандай ортадан, қандай жастардан шығатындығы туралы мәселені зерттеу.

«Жастар саясаты мәселелері басқармасының жастардың әлеуметтік-экономикалық проблемаларын шешу және оларды елорданың экономикалық өміріне тарту бойынша қызметі туралы» мәселесі ағымдағы жылдың ІІІ тоқсанында тұрақты комиссияның мәжілісінде тыңдалатын болады.

 

                                                          Жұмыспен қамту және Әлеуметтік бағдарламалар  

 

         Мәслихаттың шешімдерінің орындалуына бақылауды жүзеге асыру мақсатында тұрақты комиссия «Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының «Астана қаласында «Жұмыспен қамту - 2020» бағдарламасын іске асыру барысы туралы» мәслихаттың шешімін орындау бойынша жұмысы туралы» мәселесі елорданың экономикалық және әлеуметтік ерекшеліктерін ескере отырыпқаралды.

        Әлеуметтік көмек көрсету және халықтың өзін-өзі қамтыған, жұмыссыз  және аз қамтамасыз етілген халқын белсенді жұмыспен қамту бағдарламаларына тарту бойынша мемлекеттік қызметтерді ұсыну толықтығы мен сапасына бақылауды күшейту талап етіледі.

         Еңбек нарығының сұранысына сәйкес және заманауи стандарттарды ескере отырып, жаңа технологиялар талаптары деңгейінде техникалық және кәсіби білім беруді дамыту қажет.

        Жастар практикасы бойынша жас мамандарды жұмысқа орналастыру барысында туындайтын мәселелер ерекше назар аударуды қажет етеді. Жалақының төмен болуы білім беру ұйымдарын бітірушілерді жастар саясатына қатысуға қызықтырмайды. Жеке құрылымдарда жастар саясатын өтудің қысқа кезеңі жағдайға ықпал етеді, жастар өздерінің жақсы және іскери сапаларын  толығымен көрсете алуға мүмкіндігі болмайды.

          Өзекті мәселелердің бірі мүмкіндіктері шектеулі адамдарды әлеуметтік бейімдеу болып отыр.

         «Жұмыспен қамту 2020» бағдарламасын іске асыру барысы туралы» мәслихаттың шешімін орындау әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияның бақылауында.

       Депутат күні аясында Астана қаласы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының «Мүгедектер мен халықтың тұрмысы төмен жіктерін әлеуметтік қорғау бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы» ақпараты тыңдалды. Елордада мүмкіндіктері шектеулі адамдардың орталықтандырылған деректер қорының деректері бойынша 2014 жылдың 1-тоқсандағы жағдайы бойынша 18871 мүгедек (оның 2958-і мүгедек-бала). Астана қаласы жергілікті бюджетінің қаражаты есебінен мүгедектерді әлеуметтік қолдаудың барлық шаралары көзделді.

       Жыл сайын тұрақты комиссия өз құзыреті шегінде алдағы қаржы жылына қалалық бюджеттің жобаларын қарастырады және қалалық бюджеттің орындалуы туралы есепті тыңдайды. 2014-2016 жылдарға арналған әлеуметтік саланың бюджеті тұрақты комиссияларда екі күннің ішінде талқыланды. Талқылау нәтижесінде қалалық бюджеттен білім, денсаулық сақтау, жұмыспен қамту, спорт басқармаларының, жастар саясаты мәселелері басқармасының кейбір бағдарламаларын іске асыруға қосымша қаржыландыру бөлінді. Сонымен қатар, бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне бөлінген бюджеттік қаражатты толық игеру мақсатында барлық жоспарланған іс-шараларды орындау және уақытылы ықпал ету қажеттілігіне назар аудартылады.

        Тұрақты комиссияға жеке және заңды тұлғалардың өтініштері келіп түседі, олардың көпшілігі қалалық атқарушы органдарға орындауға жолданды. Тұрақты комиссияда қалалық мәслихатқа ардагер                   М.А. Куликовтың 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысы майданында қаза тапқан жауынгерлерге Жеңіс даңғылында орнатылған ескерткішті қайта жөндеу бойынша өтініші қаралды. Сәулет және қала құрылысы басқармасының ақпаратына сәйкес қазіргі уақытта ақмола жауынгерлеріне жаңа парктің орналасу орны мәселесі қарастырылып жатыр.

          Тұрақты комиссия төрағасының орынбасары Қ.К. Құлмұқанов «Чернобыль одағы» қоғамдық бірлестігінің төрағасымен бірлесіп, Ұлы Отан соғысы ардагерлері және оған теңістірілген тұлғаларға медициналық қызмет көрсету бөлімінің жұмысымен танысу мақсатында, № 4 қалалық емханаға барып-қайтты.

              Чернобыль АЭС апатының 28-жылдығына  Астана қаласы мәслихаты хатшысының ірі радиациялық апаттың салдарын жоюға қатысқандарға Алғыс хат дайындалды.

           Тұрақты комиссия мүшелері әлеуметтік саладағы 2-3 қалалық комиссиялардың мүшелері болып табыла отырып, Астана қаласы әкімдігі жанындағы ведомствоаралық комиссияның жұмысына белсенді қатысады.

          Өз сайлау округтерінде азаматтарды қабылдауды жүргізеді, олардың өтініштерінің орындалуы бойынша шараларды қабылдайды, қалалық мәслихаттың аппаратына және «Нұр Отан» партиясының қалалық филиалына тоқсан сайынғы есептерді тапсырады.

            Қорытындылай келе, әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия өз құзыреті шегінде өз қызметін алдағы уақытта жетілдіру және барынша толық жүзеге асыру, қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуының мемлекеттік бағдарламасының стратегиялық міндеттерін орындауға бақылау қызметтерін, мәслихаттың жоспарлары мен шешімдерін, комиссия қаулыларын орындауға бақылау қызметтерін жүзеге асыру жұмыстарын жалғастыратын болады.

 

  Тұрақты комиссияның төрағасы                                                                     А. Байгенжин

 

 

 

 

 

 

 

Астана қаласы мәслихатының

2013 жылғы 27 маусымдағы

сессиясында қаралды

Астана қаласы мәслихатының әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясы қызметінің 2012 жылға және 2013 жылдың І жартыжылдығына арналған

ЕСЕБІ

 

         Әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясы жұмысының қызметтік бағыттылығы мен жұмысын ұйымдастыру тәртібі Астана қаласы мәслихатының регламентімен анықталады. Тұрақты комиссия Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қатаң сәйкестікте жұмыс жасайды.

         Астана қаласы мәслихатының әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясы қалалық мәслихаттың 2013 жылғы 25 қаңтардағы «Бесінші шақырылым Астана қаласы қалалық мәслихатының тұрақты комиссияларын қалыптастыру туралы» шешіміне сәйкес құрылған, заңдарды, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтары мен әлеуметтік дамыту, халықты жұмыспен қамту, ғылым, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, ұлтаралық қатынастар, жастар саясаты, ардагерлер, мүгедектер, әйелдер істері, отбасы, ана мен баланы қорғау, тілдерді дамыту, діни конфессиялар істері жөніндегі мәселелер бойынша басқа заңнама актілерін іске асырумен байланысты жоспарлар мен бағдарламаларды әзірлеу және іске асыру бойынша ұсыныстарды қалалық мәслихаттың қарауына енгізеді.

         Бүгінгі таңда Астана – барынша ірі қала, алаңы 710,0 шаршы метр. Елорданы Астана қаласына ауыстыру қала халқының серпінді өсуіне әкелді. 15 жылдың ішінде қала халқының саны 477,7 мың адамды құрады және 2013 жылдың басында 778,2 мың адамды құрайды.

         Елордамыздың әрбір тұрғынының әлеуметтік-экономикалық дамытудың маңызды ресурстарының бірі ретінде өмірге көзқарасын қалыптастыруда мәдениеттің маңыздылығы мен рөлін түсіне отырып, бесінші шақырылым Астана қаласының мәслихаты өзінің бірінші сессиясында әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының құзыретіне жатқызылатын «Астана қаласындағы мәдениет саласының жай-күйі мен оны дамыту туралы» мәселесі қаралды.

         Сессияға мәселені дайындау аясында, тұрақты комиссияның бастамасы бойынша бірқатар іс-шаралар жүзеге асырылды, елорда мәдениеті қызметінің түрлі саласын білдіретін 15-тен астам мәдениет мекемесіне барып, еңбек ұжымымен кездесу өткізді.

         Астана қаласында мәдениет саласын дамытудың өзекті мәселелері мен орын алған проблемалары кейіннен қалалық атқарушы органдар мен шығармашылық интеллигенция өкілдерімен бірлесіп өткізілген дөңгелек үстелде талқыланды.

         Астана қаласы мәслихатының сессиясы бірқатар проблемаларды шешу бойынша тиісінше шараларды қабылдау ұсынылған қалалық атқарушы органдардың ерекше назарын талап ететін проблемаларды атап өтті.

         Бақылау тәртібінде бір жылдан кейін «Мәдениет басқармасының «Астана қаласында мәдениет саласының жай-күйі мен оны дамыту туралы» мәслихаттың шешімін мәдениет басқармасының орындауы бойынша жұмысы туралы» ақпаратын тыңдап, әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия «Астана қаласында мәдениет саласының жай-күйі мен оны дамыту туралы» мәслихаттың шешімін қалалық мәдениет басқармасымен тиісті деңгейде орындалып жатпағанын атап өтті. Қаланың шалғай тұрғын алаптарында мәдени-демалыс орталықтары мен кітапханаларын кезеңмен салуды жоспарлауға шаралар қабылданған жоқ және бюджеттік өтінім берілген жоқ. Жекелеген мәдениет объектілерін қаланың коммуналдық меншігіне тапсыру мәселесі шешілген жоқ. Мәслихаттың шығармашылық интеллигенция, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері, депутаттар, қала ұйымдары мен мекемелері басшыларының қатарынан мәдениет жөніндегі қалалық қоғамдық кеңесті құру туралы мәслихат сессиясының ұсынысы еленген жоқ. Мәселе мәслихаттың тұрақты комиссиясының бақылауында.

         Халықты жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүргізу Қазақстан Республикасы Үкіметі қызметінің негізгі әлеуметтік басымдылықтарының біріне жатқызылады. Қажетті жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету адам ресурстарының әлеуетін дамыту және іске асырудың, халықтың өмір сүру сапасын арттырудың маңызды шарттары болып табылады. 1998 жылмен салыстырғанда, қала экономикасында жұмыспен қамтылған халық саны 2,7 есе өсті және 2012 жылы 393,9 мың адамды құрады. Жұмыссыздық деңгейі жыл сайын төмендеп келеді, 15 жылда 13,0 %-дан 2012 жылы 5,7 %-ға дейін төмендеді.

         Мәселенің өзектілігін ескере отырып, тұрақты комиссия қалалық жұмыспен қамту орталығында өткен көшпелі мәжілісте «Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету бойынша жұмысы туралы» мәселесін қарады. Мәселені талқылау барысында жұмыспен қамту және еңбек нарығындағы бірқатар маңызды проблемалар атап көрсетілді, бұл «Астана қаласында «Жұмыспен қамту 2020» бағдарламасын іске асыру барысы туралы» мәселесін қалалық мәслихаттың сессиясында қарастыруға бастамашылық жасауға себеп болды. Елорданың экономикалық және әлеуметтік ерекшеліктерін ескере отырып, Астана қаласында «Жұмыспен қамту 2020» мемлекеттік бағдарламасын тиімді іске асыруға бағытталған сессия шешімін орындауға бақылау әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссияға жүктелді.

         Мемлекеттік әлеуметтік саясаттың негізгі бағыттарын іске асыру мақсатында тұрақты комиссияның мәжілісінде Жеңіс күніне Астана қаласының мұқтаж мұқтаж азаматтарының жекелеген санаттарына біржолғы әлеуметтік көмек көрсету қағидасының жобасы тыңдалды және мәслихат сессиясының қарауына енгізілді. Астана қаласының мәслихаты Депутат күнін өткізу аясында «Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек көрсету қағидасын сақтау бойынша жұмысы туралы» ақпаратын тыңдады.

         Қалалық мәслихаттың 2012 жылға арналған жұмыс жоспарына сәйкес, «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы жолдауының ережелерін іске асыруды бақылау мақсатында, бірқатар мәселелер қаралды.

         Қалалық мәслихаттың депутаттары Депутат күні аясында 2012 жылдың І тоқсанында «Саламатты Қазақстан» Қазақстан Республикасының денсаулық сақтауды дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру шеңберінде қала халқына медициналық қызмет көрсетуді жақсартудың жай-күйі мен шаралары туралы ақпараты тыңдалды.

         «Денсаулық сақтау басқармасының онкологиялық аурумен науқастанатын адамдармен әлеуметтік-медициналық жұмысы туралы» мәселесін қарастыру нәтижелері бойынша Астана қаласының 2013 жылға арналған бюджетінде Астана қаласының «Онкологиялық диспансері» МКҚК ескі корпусының шатырын және жылыту жүйесін жөндеу үшін қажетті қаражат бөлінді.

         «Салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының Астана қаласында салауатты өмір салтын дамыту және әйгілендіру бойынша қызметі туралы» мәселесін талқылау кезінде, тұрақты комиссия елордалық Салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының қызметіндегі оң серпінді атап өтті. Сонымен қатар, өндірістік алаңдардың болмауы аталған Орталықтың жұмысында белгілі бір қиындықтарды туындатады, соның салдарынан Жастар денсаулық орталығы құрылымы сәйкестікке келтірілмеген, тренингтік және конференц-залдар, спорт медицина бөлімі жоқ. Аталған мәселе тұрақты комиссияның бақылауында.

         Елордалық білім беру жүйесін жетілдіру және дамыту мәселелері Астана қаласы мәслихатының жіті қадағалауында.

         15 жылда жыл сайын дерлік жалпы білім беретін мектептер пайдалануға берілді, олар 29 мыңнан астам оқушы орнына ашылды. Егер 1998 жылы қалада барлығы 37 мектеп саналса, бүгінгі күні – 82, олардың 70-і мемлекеттік, 12-сі – жеке меншік мектеп.

         Тұрақты комиссия білім беру жүйесін жаңартудың маңызды бағыттарының бірі оқыту процесіне заманауи әдістер мен технологияларды енгізу, сондай-ақ қаланың кәсіптік-техникалық мекемелеріне жоғары білікті кадрларды дайындау мәселелерінің өзектілігіне байланысты «Қалалық білім беру басқармасының қаланың кәсіптік-техникалық мекемелерінде жоғары білікті кадрларды оқыту және дайындауда индустриалды-инновациялық технологияларды енгізу жөніндегі жұмысы туралы» мәселесін қарады. Мәселені қарастыру барысында келесі проблемалар атап өтілді:

-         техникалық және кәсіптік білім беру оқу орындарының жеткіліксіз саны, оның ішінде № 4 және № 5 кәсіптік лицейлерінің жеке базаларының болмауы;

-         білім беру қызметтері нарығы мен еңбек нарығындағы сұраныстың сәйкессіздігі;

-         еңбек нарығы талаптарына сәйкес келетін дағды мен икемге оқытуға қабілетті, инновациялық режимде жұмыс істейтін кадрлардың жетіспеушілігі.

         Бақылау тәртібінде 2013 жылдың 29 сәуірінде тұрақты комиссияның қаулысының орындалу барысы туралы ақпараты тыңдалды, қаланың кәсіптік-техникалық мекемелерінде жоғары білікті кадрларды дайындау мәселесі көкейтесті мәселелердің бірі болғандықтан, тұрақты комиссияның бақылауында.

         Ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балалар проблемалары қоғамдық-саяси және ғылыми көзқарастан ғана емес, сондай-ақ адами, эмоциялық және рухани-адамгершілік тұрғыдан өзекті мәселе болып табылады. Әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия «Астана қаласының балалар және басқа мамандандырылған мекемелерінде баланың құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың жай-күйі мен шаралары туралы» мәселесін қарастырып, қаланың барлық интернатты мекемелеріндегі проблемалы мәселелердің бірі ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларда құқық белгілейтін құжаттардың болмауы болып табылады. Балалар өздерінің құқықтық мәртебесін растайтын құжаттардың болмауы себебінен кәмелетке жасы толмағандарды оңалту орталығында ұзақ уақыт болуына тура келеді.

         Құқық қорғау органдарының қызметкерлерінің алдында барынша өзекті мәселе 4 жасқа дейін ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларды мамандандырылған балалар мекемесіне орналастыру болып табылады. Дені сау балалар денсаулығында ақауы бар балалармен бірге қалалық балалар емдеу мекемелерінде құқық белгілейтін құжаттарды ресімдегенге дейін керует-орын алуға мәжбүр болады. Балалар емдеу мекемелерінде орындардың болмауына байланысты ішкі істер басқармасының қызметкерлері тастанды балаларды үйлеріне алған жағдайлар да орын алған.

         Мәселені талқылау қорытындысы бойынша Астана қаласының Білім басқармасы мен Ішкі істер департаментіне жұмыстағы орын алған кемшіліктерді жою бойынша шараларды қабылдау ұсынылды. Қалалық денсаулық сақтау басқармасына Мамандандырылған сәби үйінде ата-ананың қамқорлығынсыз қалған, ауру белгілері байқалмаған және балалар емдеу мекемелерінде жатқызудың қажеттілігі болмаған, 4 жасқа дейінгі балаларды тәулік бойы қабылдауға арналған бөлімді ашуды мәселесін зерттеу және ашуды ұйымдастыру ұсынылды. Мәселе тұрақты комиссияның бақылауында.

         Мемлекеттік саясаттың негізгі басымдылықтарының бірі конфессияаралық келісім мен діни төзімділігін қамтамасыз ету болып табылады. Қалалық ішкі саясат басқармасының осы бағыттағы мақсатқа бағытталған қызметін атап өтіп, заманауи дәстүрден тыс діндердің қоғам тұрақтылығына жағымсыз ықпалы проблемаларына, азаматтық қоғам институттарымен алдын-алу және әдістемелік жұмысын жақсартуға және олардың қызметін бақылауды күшейтуге бағытталған іс-шаралар санын арттыру ұсынылды. Сондай-ақ, теледидарды пайдалану, тікелей эфир, тақырыптық бағдарламалар өткізу, арнайы басылымдар шығару арқылы қоғамдағы рухани-адамгершілік және діни құндылықтар мен конфессияаралық келісім саласында туындаған өзекті проблемаларға уақытылы ықпал ету ұсынылды.

         Есептік кезеңде тұрақты комиссия қалалық мәслихаттың Астана қаласының 2013-2015 жылдарға арналған бюджетін қалыптастыру және бекіту бойынша жұмысына белсенді қатысты, оның қорытындысы бойынша білім беру, ішкі саясат, денсаулық сақтау, мәдениет, жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар, туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармаларына қажетті қосымша бюджет қаражаты қарастырылды. Сонымен қатар, Астана қаласының 2011 және 2012 жылдарға арналған бюджетінің орындалуы бойынша есептері тыңдалды және бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бөлінген бюджеттік қаражатты тиімді пайдалануы бағаланды.

         Өз қызметінде тұрақты комиссия Астана қаласының қоғамы өкілдерінің өтініштерін қарастырады.

         Елорда туризм қауымдастығының тұрақты комиссияға түсірген өтінішіне сәйкес «Қалалық туризм, дене тәрбиесі және спорт басқармасының Астана қаласындағы туристік қызметті дамыту жөніндегі жұмысы туралы» мәселесі қаралды. Мәселені қарау барысында елордада экскурсиялық қызметтерді ұсыну нарығында бірқатар проблемалар бар екендігін атап өтті. Бірқатар қонақүй кешендерінде санаттарын анықтайтын сапа сертификаты жоқ. Лицензияны беруді тоқтатқаннан кейін кез-келген қалау білдірген заңды немесе жеке тұлға туроператорлық қызметті жүзеге асыра алады. Экскурсиялық қызметтер нарығында туристік агенттіктер тарапынан сапасыз қызметтер көрсету жағдайлары орын алған. Экскурсиялық қызметтер нарығындағы мәселелерді реттеу бойынша ұсыныстар Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігіне жолданды. Қалалық атқарушы органдарына Астана қаласында турзим саласын жүйелі дамыту бойынша шаралар қабылдау ұсынылды.

         «Астана қаласының «Чернобыль одағы» қоғамдық бірлестігінің Чернобыль АЭС апатының 28-жылдығына ескерткіш белгілерді дайындау өтініштері және қалалық колледж директорларының Астана қаласының колледждерінде ыстық тамақты ұйымдастыру мәселесі бойынша өтініштері қаралды және тұрақты комиссия құзыреті шеңберінде тиісті шаралар қабылданды.

         Есептік кезеңде 12 мәжіліс өткізілді, оның ішінде бір – бірлескен, бір – көшпелі. Барлығы 17 мәселе қаралды.

         Тұрақты комиссияның депутаттары Абай Қабатайұлы Байгенжин, Эльмира Амангелдіқызы Суханбердиева, Қаршыға Кәкешұлы Құлмұқанов, Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев, Башир Уматгереевич Солсанов, Ерлан Бәтташұлы Сыдықов өздерінің сайлау округтерінде сайлаушыларды қабылдауды жүргізеді, азаматтардың өтініштері мен үндеулерін қарастырады. Сонымен қатар, депутаттар қалалық мәслихаттың аппаратына және «Нұр Отан» ХДП қалалық филиалына ай сайын және тоқсан сайын есептер тапсырады.

         Қорытындылай келе, әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия халықты әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша мемлекеттік саясатты іске асыруға бақылауды жүзеге асыру үшін өз қызметінің әдістері мен нысандарын алдағы уақытта жетілдіру бойынша жұмысын жалғастыратындығын атап өтті.

 

 

Әлеуметтік-мәдени дамыту

мәселелері жөніндегі тұрақты

комиссияның төрағасы А. Байгенжин 

 

2008 жылғы 29 қыркүйектегі

Астана қаласы мәслихатының

сессиясында қаралған

Астана қаласы мәслихатының әлеуметтік-мәдени мәселелері бойынша тұрақты комиссияның есебі

Қалалық мәслихаттың әлеуметтік-мәдени даму мәселелері бойынша тұрақты комиссиясы өзінің жұмысын Қазақстан Республикасының Конституциясына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» заңына, басқа да заң беруші актілерге, қалалық мәслихаттың регламентіне және жұмыс жоспарына сәйкес өз жұмысын жүзеге асырады.
Халықтың әлеуметтік мәселелерін шешу қалалық мәслихат қызметінің ажырамас бөлігі болып табылады, әлеуметтік саланың мәселелері сессияларда, тұрақты комиссиялардың біріккен отырыстарында қаралады.
Әлеуметтік-мәдени мәселелері бойынша тұрақты комиссияның құрамында: А.Қ. Байгенжин, Н.М. Петухова, Ю.Х. Келигов, И.З. Катенов, Т.М. Оразақов деген депутаттар бар, әлеуметтік қамтамасыз ету, халықты жұмыспен қамту, білім, денсаулық сақтау, мәдениет, спорт, ардагерлер, мүгедектер мәселеріне көңіл бөлінеді, жастарға және жастар саясатына көп көңіл бөлінеді және өз қызметінде басқа тұрақты комиссиялармен, қаланың басқармаларымен және департаменттерімен тығыз қарым қатынаста.
Оншақты қалалық бағдарламалардың жүзеге асу барысы тұрақты комиссияның ұдайы бақылауында:
1.Тілдерді қолдану және дамыту;
2.Астана қаласының халқын жұмыспен қамту;
3.Мүгедектерді оңалту;
4.Астана қаласында білім жүйесін дамыту;
5.Денсаулық сақтауды дамыту және реформалау;
6.Жұмысшы кәсіптің білікті мамандарын дайындау;
7.Астана қаласының 2006-2008 жылдарға арналаған мәдениет саласын дамыту;
8.2007-2010 жылдарға арналған ЖҚТБ эпидемиясына қарсы күрес бойынша;
9.Астана қаласында 2006-2008 жылдарға арналған туристік саланы дамыту;
10.Астана қаласында 2006-2008 жылдарға арналған салауатты өмір салтын қалыптастыу.
Есеп беру кезеңінде 2006-2007 жылдарға арналған Астана қаласының халқын жұмыспен қамтамасыз ету бойынша қалалық бағдарламаларды, 2005-2007 жылдарға арналған Астана қаласының білім жүйесін дамыту бағдарламасын жүзеге асыру нәтижелері қарастырылды. Бағдарламалар бойынша шаралар орындалып, алайда кейбір сұрақтар шешім қабылдауды талап етіп отырғанын тұрақты комиссия белгілеп отыр. Бағдарламаларды жүзеге асыру бойынша шараларды нақты орындап бітіру бойынша орындаушыларға тиісті ұсыныстар жолданды. «Астана қаласында 2006-2007 жылдарға арналған салауатты қоршаған ортаны қалыптастыру туралы» жинақтау бағдарламасын жүзеге асыру барысы туралы» мәселе қаралды. Сонымен қатар комиссия келесіні белгілеп отыр: «Салауатты қоршаған ортаны қалыптастыру орталығы» ЖШС айтарлықтай нәтижелі болмай тұр және елордада салауатты қоршаған ортаны қалыптастыру мәселесі халықпен жұмыс жасау түрлері мен тәсілдерінің нәтижелілігін көтеруді талап етеді, осыған байланысты тұрақты комиссия: осы мәселені, 2008 жылдың желтоқсан айында, айтылған сын-пікірлерді ескере отырып қайта тыңдау туралы қаулы етті.
Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің, жеңілдіктермен кепілдемелер бойынша олардың қатарына теңелген тұлғалардың, мүгедектердің жағдайын жақсарту біздің мемлекетіміздегі әлеуметтік басты бағыттардың бірі болып табылады. Өзінің құзыретінің шегінде, тұрақты комиссия халықтың аталған санаттарын әлеуметтік қолдау бойынша бірқатар сұрақтарды қарастырды, олардың ішінде «Поколение», «Астана қаласының зейнеткерлер қоғамы» қоғамдық бірлестіктердің арыздары.
Тұрақты комиссияның ұсынысы бойынша 2008 жылға арналған бюджетті қалыптастыру кезеңінде жеңілдіктермен кепілдемелер бойынша Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің қатарына теңелген тұлғаларға әлеуметтік көмек көрсету мақсатында көлемі 2,4 айлық есептік көрсеткіш есебінде қосымша қаражат бөлінді.
Тұрақты комиссияның отырысында қарау, сосын қалалық мәслихатының сессиясында қарау нәтижесінде, Астана қаласының мұқтаж азаматтарының жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек көрсету туралы әрекеттегі Ережелерге өзгерістер мен толықтырулар енгізілді: Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің қатарына теңелген тұлғалар қалалық жолаушылар көлігі маршруттарында тегін жол жүру құқығына ие болған азаматтардың жекелеген санаттарына енгізілді. Соның ішінде жеңілдікке ие болғандар, бейбітшілік кезеңінде әскери қызметті атқарып қаза болған әскери қызметкерлердің, сонымен қатар Чернобыль АЭС және басқа да азаматтық және әскери тағайындауы бар нысандардағы апаттарды жою кезіндегі қаза болғандардың жанұялары.
Әлеуметтік-мәдени даму мәселелері бойынша тұрақты комиссиясымен Ұлы Отан соғысының мүгедектері үшін Республикалық емдеу госпитальге науқастардың жол жүру шығындарын қайтару бойынша Астана қаласы әкіміне ұсыныс, ал қалалық денсаулық сақтау басқармасына аталған мәселені ары қарай ынталандыру бойынша ұсыныс жолданды. Ұлы Отан соғысының тылда қызмет еткендерге, жастары бойынша зейнетке шыққандарға, бірінші, екінші және үшінші топ мүгедектеріне мемлекеттік жәрдемді тағайындау бойынша, олар үшін тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының жоғары заң шығарушы органда ынталандыру мүмкіндігін қарастыру сұранысымен Астана қаласынан Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттарына хаттар жолданды. 
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты С. Есіловтан «Ардагерлер туралы» ҚР заңының жобасы бойынша жұмысшы тобының жетекшісіне аталған сұрақтарды осы заңнамаға енгізу бойынша хат жолданған деген жауап алынды.
Зейнеткерлердің алатын қаржысына он пайыздық «елордалық» үстеме қосу, ауыз-қуысын тегін емдеу, физио емдеу процедураларын жасау және қант пен холестеринға қан құрамын тексеру үшін қала бюджетіне қосымша шығыстарды енгізу мәселелерді шешу бойынша келіп түскен арыздардың ретімен қала әкіміне және Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау министріне хат жолданды. Вице-министр К.Омаровтың қолы қойылған хатта, Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау министрлігімен 2008 жылға бюджетті анықтау кезінде республикалық бюджеттік комиссияның отырысында тегін медициналық қызмет бойынша кепіл берілген көлемнің тізіліміне халықтың әлеуметтік-әлсіз санаттарына ауыз-қуысын тегін емдеу қызметін енгізу бойынша ұсынысты қарау енгізілген деп жазылған.
Астана қаласы жастарымен және жастар ұйымдарымен жұмысты жақсарту бойынша Астана қаласы ішкі істер департаментінің баяндамасын тыңдап тұрақты комиссияның депутаттары келесіні белгіледі: елордалық жастар саясатының бағытын бірыңғай бағытқа салу, жастарды белсенді, тұрақты және іскерлік қызметке тарту қажеттілігі туып отыр. Жас мамандарды жұмыспен қамту мәселесі бар, жастардың бір бөлігі өзінің күшімен білімін қайда жұмсарын білмейді. Жастардың бос уақытын ұйымдастыру, аула клубтарының құқықтық негізі, ойын және спорт алаңдарының дефициті өткір болып қала береді, спорттық шараларды өткізетін штаттық даналардың жоқтығы балалар және жасөспірімдер арасында қылмыстықтың, нашақорлық пен алкоголизмнің өсуіне алып соғады. Елорданың шет аймақтарындағы жастардың бос уақыттарын ұйымдастыруға ерекше назар аудару керек.
 Елорданың студенттік жастарына қолдау көрсету мақсатында 2007 жылдың қараша айында қалалық қоғамдық көлікте жол ақының қымбаттауына байланысты студенттерге арнайы жеңілдіктерді жасау туралы сұрақ қарастырылды. Астана қаласының ішкі істер департаментіне қалалық білім, көлік және автомобиль жолдары департаменттерімен бірігіп қалалық қоғамдық көлікте жол ақының қымбаттауына байланысты студенттерге арнайы жеңілдіктерді жасау туралы сұрақты талдау ұсынылды. Астана қаласының ішкі істер департаментіне қалалық мәслихатқа бір айлық мерзімнің ішінде қойылған сұрақты тұрақты комиссияның отырысында қарау үшін қалалық бюджеттен қосымша шығындар бойынша керекті есептер мен негіздемелерді ұсыну тапсырылды.
Тұрақты комиссияның күн тәртібінде елорданың кәсіби мектептері мен колледждерінде мүгедек-балаларды оқыту, сурдоаударма оқытушылардың жалақысы сияқты мәселелер өзекті болып қала бермек, айта кетейік осы мәселе өткен шақырылым депутаттарымен қарастырылған және әлеуметтік бағдарламалар және жұмыспен қамту департаментіне орта арнайы оқу мекемелерінде мүгедек-балаларды және халықтың әлеуметтік-қорғалмаған топтарын оқыту мәселесі бойынша ақысын төлеу мүмкіндігін жіті талқылау және аталған шешімді қолданыстағы «Астана қаласының жоғары оқу орындарында оқу ақысын төлеу үшін жалпы білім беретін мектептердің түлектеріне әлеуметтік көмекті тағайындау Ережелеріне» енгізуді ұсыну тапсырылған.
Қалалық басқармалардың басшыларына ескерте кетейін, тұрақты комиссия қаулыларының ұсыну мінездемесіне қарамастан, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» заңына сәйкес «... атқарушы органдардың лауазымды тұлғалары бекітілген тәртіп бойыша олардың құзыретінің шегіндегі сұрақтар бойынша тұрақты комиссияларға қажетті ақпаратты ұсынуға міндетті».
Комиссия қызметіндегі бағыттардың бірі азаматтардан келіп түскен хаттар мен арыздар бойынша жұмыс жасау. Тұрақты комиссияның отырысында бірқатар заңдар және жеке тұлғалардың арыздары қарастырылды, өз құзыретіміздің шегінде біз оларға мәселелерін шешіп беруге мүмкіндік жасадық.
Кәзіргі уақытта тұрақты комиссияның қарауына қойылып отырған мәселелер: Астана қаласында аула клубтары жүйесінің күйі және оны дамыту; Астана қаласында ана мен бала мәселесінің күйі; Астана қаласының шет аумақтарында тұратын балаларды мектепке тасымалдауды ұйымдастыру; ал қалалық мәслихатқа «Астана қаласының мүгедек-балалары қоғамының» арызы ағымдағы жылғы қазан айының бірінші онкүндігінде өтеді.
Осыдан әрі әлеуметтік-мәдени даму мәселелері жөніндегі тұрақты комиссия өз қызметінің түрлері мен әдістерін ары қарай дамытуды, әлеуметтік-экономикалық даму бойынша қалалық бағдарламалардың және жоспарлардың, қалалық мәслихат шешімдерінің және комиссия қаулыларының орындалуына, өз құзыретінің шегінде бақылау функцияларын жүзеге асыруды сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» заңның шеңберінде депутаттық сауал құқығын қолдануды жоспарлап отыр.

Астана ќаласы мшслихатыныѕ
2010 жылєы 30 наурыздаєы 
сессиясында ќаралєан

2008 жылєы шілде мен 2010 жылєы наурыз айлары аралыєындаєы
Астана ќаласыныѕ шлеуметтік-мшдени даму мшселелері жґніндегі тўраќты комиссияныѕ ќызметі туралы есеп

Жергілікті ґзін-ґзі басќару ќызметініѕ нштижелілігі, еѕ бастысы азаматтардыѕ ќорєанушылыќ дшрежесі, сонымен ќатар шлеуметтік сала мекемелерініѕ ќол жетерлігі мен жеткіліктілігі бойынша баєаланады. Жшне де, тўрєындардыѕ кїнделікті жшне тўрєылыќты маѕызды мїддесін ќозєайтын мшселелерді ќалай шешеміз, міне сол біздіѕ жўмысымыздыѕ нштижесі.
Астана ќаласыныѕ шлеуметтік-мшдени даму мшселелері жґніндегі тўраќты комиссия (одан шрі - Комиссия) ґзініѕ ќызметін Ќазаќстан Республикасыныѕ ќолданыстаєы заѕнамасына, сонымен ќатар Астана ќаласы мшслихатыныѕ Регламентімен белгіленген міндеттері мен ґкілеттілігіне сшйкес жїзеге асырады.
Ќўрамында А.Ќ. Байгенжин, Н.М. Петухова, И.З. Катенов, Ю.Х. Келигов, Т.М. Оразаќов депутаттары бар тўраќты комиссиямен: 2008 жылдыѕ шілде айынан 2010 жылдыѕ наурыз айын ќоса алєанда Астана ќаласыныѕ тиісті атќарушы органдарыныѕ, ќоєам ґкілдері мен ќала тўрєындарыныѕ ќатысуымен тїрлі шлеуметтік баєыттаєы сўраќтар жїйелі тїрде ќаралєан. Сессияларєа, біріккен отырыстарєа, жўртшылыќ алдындаєы тыѕдауларєа, Депутат кїндері мен ќалалыќ мшслихат ќызметіндегі басќа да жўмыстарєа ќатысумен ќатар, тўраќты комиссиямен 12 отырыс ґткізіліп, 25 сўраќ ќарастырылєан. Ќала тўрєындарыныѕ тіршілік шрекетіндегі тїрлі саласын ќозєайтын ґзекті мшселелер талќыланды, соныѕ ішінде:
- халыќтыѕ шлеуметтік-ќорєалмаєан топтарын ќорєау, оларєа шлеуметтік жеѕілдіктер мен кепілдіктерді ўсыну;
- халыќќа мекен-жайлыќ кґмек кґрсету;
- халыќ денсаулыєыныѕ жай-кїйін жаќсарту;
- шлеуметтік саланыѕ – білім, денсаулыќ саќтау, мшдениет, дене шыныќтыру жшне спорт бґлімдеріне ќолдау кґрсету.
2008-2010 жылдарєа ќарастырылєан, бірќатар баєдарламаларды жїзеге асыру нштижелеріне:

- білім жїйесін;
-мшдениет саласын дамытуєа;
- тілдердіѕ ќызметі мен дамуына;
- Астана ќаласыныѕ жўмысшы мамандыќтарыныѕ білікті кадрларын даярлауєа комиссия аса назар аударды.
Тўраќты комиссияныѕ ынтасы бойынша ќалалыќ мшслихаттыѕ тексеру комиссиясымен «Салауатты ґмір салтын ќалыптастыру орталыєы» ЖШС-ге бґлінген, бюджеттік ќаражатты маќсатты пайдалану жґнінде тексеру жїргізілді.
«Халыќ денсаулыєы – ол Ќазаќстанныѕ ґзініѕ стратегиялыќ маќсаттарына жетудегі табысыныѕ ажырамас ќўрамдас бґлігі» деп Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті Н.И. Назарбаев ґзініѕ жолдауында белгілеп отыр. Денсаулыќ саќтау жшне халыќтыѕ денсаулыєы мшселелері ќалалыќ мшслихаттыѕ тўраќты баќылауында. Денсаулыќты ныєайту жґніндегі ќалалыќ саясатты дамыту мен адамдардыѕ медициналыќ біліктілігін арттыру арќылы ыќпал етуге болатын факторларєа шсер ету, денсаулыќќа жауапты ќарау арќылы денсаулыќ білімі мен мшдениеті деѕгейін дамыту, сонымен ќатар бірќатар аурулардыѕ алдын алуына басты назар аударылєан. Соѕєы бірнеше жылда денсаулыќ саќтау саласында бірќатар жаєымды ґзгерістердіѕ болєаны белгіленіп отыр. Сонымен бірге, жаѕадан жабдыќталєан жшне жоєары білікті мамандары бар жаѕа медициналыќ нысандардыѕ енгізілуімен ќатар, ќаланыѕ амбулаторлыќ-емдеу мекемелерініѕ шамадан тыс жїктелгендігі орын алуда. Жайлардыѕ жетіспеушілігінен кїндізгі стационарлардыѕ кереуеттік ќуаттылыєын кеѕейту ќиынєа соєып тўр. Кадрлік шама жетіспеушілігі сезінерлік. Астана ќаласы денсаулыќ саќтау саласыныѕ бірќатар сўраќтарын ќарастыру барысында ќалалыќ атќарушы органдарєа салынып жатќан алєашќы медико-санитарлыќ кґмек кґрсету нысандарыныѕ, босануєа кґмек беру жшне балалыќ шаќ нысандарыныѕ ќолданысќа уаќтылы енгізілуін ќамтамасыз ету, халыќќа кґрсетілетін медициналыќ кґмектіѕ сапасы мен кґлеміне баќылауды орнату, оныѕ ќол жетерлігін ќамтамасыз ету бойынша шараларды ќолдану ўсынылєан. Елорданыѕ медициналыќ мекемелерініѕ жўмысќа ќабылеттілігін ќолдауєа, денсаулыќ саќтау мекемелерініѕ ќолдаєы кадрлік, материалдыќ жшне ќаржы ресурстарын нштижелі жўмсауєа, амбулаторлыќ-емдік жшне стационарлыќ медициналыќ кґмектіѕ еѕ їнемді жшне нштижелі технологияларын енгізуге аса назар аудару ўсынылды. 
Ќалалыќ мшслихат ќызметіндегі еѕ маѕызды баєыттарыныѕ бірі тўраќтылыќты жшне ќаупсіздікті ныєайту, сонымен ќатар ќала тўрєындарыныѕ тўрмыстыќ деѕгейімен сапасын жаќсарту. Ќоєамныѕ тілегі мен пікірін ескере отырып, мерекелік жшне атаулы кїндерге азыќ-тїлік терімі тїрінде берілетін шлеуметтік кґмекке мўќтаж азаматтарєа аќшалай баламасы бойынша тґлемдерге ауыстыру їшін тўраќты комиссия ќаланыѕ атќарушы органдарына ќажетті ќаржылыќ есептерді даярлауды ўсынды. Ќалалыќ мшслихаттыѕ сессиясында ќарау їшін Жўмыспен ќамту жшне шлеуметтік баєдарламалар басќармасына Астана ќаласыныѕ мўќтаж азаматтарыныѕ жекелеген санаттарына шлеуметтік кґмек кґрсету туралы ќолданыстаєы Ережесіне ґзгерістер енгізу бойынша ўсыныстарын дайындау ўсынылды.
Екі шаќырылым бойы тўраќты комиссия ќамќорлыєыныѕ мшні балалар мен жасґспірімдердіѕ шлеуметтік тшлім-тшртібін алдын алу жшне тўрєылыќты жері бойынша бос уаќыттарын ўйымдастыру мшселесі. Алайда бўрынєыдай, елордалыќ аула клубтарыныѕ ґзекті мшселесі аула клубтарыныѕ ќызметтерін регламенттейтін, нормативтік-ќўќыќтыќ негіздіѕ жоќтыєы. Олардыѕ материалдыќ-техникалыќ негіздерін жаќсарту мўќтаждыєы ґзекті болып ќала бермек. Ґздерініѕ єимараттары мен ќажетті спорттыќ жабдыќтарды жшне мїккамалдарды сатып алуєа ќаржы ќўралдарыныѕ, тиісті жићаздыѕ жоќтыєы, жўмыстарын жайлардыѕ тґлесінде ґткізуі кшзіргі таѕда аула клубтарыныѕ жаєдайын мінездейді. Кейбір жайлардыѕ жўмыс жасауєа лайыќты еместігінен, їйірмелер мен секциялар тїрлі ќоєамдыќ орындарда ґтізіліп жатады, ол аула клубтарыныѕ еѕ басты – балалармен олардыѕ тўрєылыќты жері бойынша жўмыс жїргізу міндетіне ќайшы келеді. Аула клубтарыныѕ ќўќыќтыќ мшртебесін белгілеу жшне оларды ќаржыландыру жолдарын зерттеп білу елорданыѕ мїдделі ќўрылымдарымен бірге ішкі саясат басќармасына тапсырылєан. 
Тшуелсіз Ќазаќстанныѕ серпінді дамып кележатќан жас астанасы осы кезде шлем туристерін ґзіне тартатын орынєа айналды, Астананыѕ туристік бедел-бейнесін одан шрі дамыту маќсатында, ќонаќ їйлерді таптастырудыѕ бірыѕєай жїйесін ќўру, туризм кшсіпорындарыныѕ кадрлік потенциалын кїшейту бойынша шараларды ќолдану; Астана ќаласыныѕ туристік жшне кґлік инфраќўрылымын дамыту їшін ўйымдастыру-экономикалыќ жаєдайын жетілдіру ќалалыќ атќарушы органдарєа ўсынылєан. Астана ќаласыныѕ шкімдігіне, туризм, дене шыныќтыру жшне спорт басќармасына Астана ќаласын жшне елордалыќ спортшыларды 2011 жылда ґтетін ќысќы Азия ойындарына дайындау бойынша шараларды жїзеге асыру жґніндегі шараларды ќолдану ўсынылєан.
Комиссия ќызметінде біздіѕ сайлаушылармыз, азаматтардан келіп тїскен ґтініштер мен їндеулерді ќарастыру барысына аса кґѕіл бґлінеді. Ќала тўрєындары ґздерініѕ ґзекті мшселелерімен ґздерініѕ депутаттарына баруды ўйєарады, олар, осы мшселелерді шешу бойынша ќолдан келетін барлыќ мїмкіндіктерді ќолданады. Осылай, есепті кезеѕде, тўраќты комиссия отырысында бірќатар заѕды жшне жеке тўлєалардыѕ ґтініштері ќарастырылды. Соныѕ ішінде:
- мўражай ќўрылысы барысындаєы жіберілген, аќаулар мен 
кемшіліктерді тїзету їшін ќосымша ќаржыландыру мшселесі 
бойынша «Саяси ќуєын-сїргін жшне тоталитаризм ќўрбандарыныѕ 
«АЛЖИР» мемориалдыќ-мўражай кешені» МЌКК –ныѕ ґтініші;
- мектептердіѕ ќызметтерін жетілдіру мшселелері бойынша 
«ЌАМЌОРЛЫЌ» Астана ќаласындаєы ата-аналар ќоєамдыќ 
бірлестігініѕ ґтініші;
- Абай Ќўнанбаевќа арналєан ескерткішті ќайта жаѕєырту мшселесі 
бойынша Ќазаќстан жазушылар одаєыныѕ басќармасы Астана 
филиалыныѕ ґтініші;
- психикалыќ сырќаттан азап шегетін тўлєалар їшін емдік-еѕбек 
шеберханаларын салу мшселесі бойынша Астана ќаласындаєы 
«Адам ќўќыќтары мен заѕдылыќты саќтау жґніндегі Ќазаќстан 
халыќаралыќ бюросы» ЌБ-ніѕ ґтініші;
- ќалалыќ бюджеттен ќосымша ќаржыландыру мшселесі бойынша 
ќалалыќ мшслихатќа келіп тїскен Астана ќаласы мїгедектері 
ќоєамдыќ бірлестігініѕ ґтініші;
- жоєары жшне арнайы орта оќу орындары студенттерініѕ жшне 
оќушыларыныѕ ќалалыќ ќоєамдыќ кґлікте жеѕілдікпен жїру, т.б. 
мшселелер бойынша ќалалыќ мшслихатќа деген ќоєамдыќ 
бірлестіктердіѕ кґптеген ґтініштері.
Тўраќты комиссия жеке жшне заѕды тўлєалардыѕ барлыќ ґтініштерін ќарау барысында, ќўзыретініѕ шегінде, сайлаушылармен ќойылєан сўраќтар мен мшселелерді шешуге кґмек кґрсетуге, жшрдемсуге тырысты, Астана ќаласыныѕ шкіміне, Ќазаќстан Республикасыныѕ Парламентіне жшне Їкіметіне тиісті ґтініштерді жолдады.
Одан бґлек, тўраќты комиссияныѕ мїшелері елорда шкімдігі жанындаєы їйлестіру кеѕестердіѕ, ќалалыќ жшне ведомствоаралыќ комиссиялардыѕ мїшелері бола отырып, елорданыѕ шлеуметтік-экономикалыќ ґмір тіршілігіне ќатысуда.
Тўраќты комиссияныѕ мїшелері ґздерініѕ округтарында едшуір жўмыс жїргізіп жатыр, сайлаушылардыѕ ќабылдауын ґткізеді, азаматтардыѕ арыздары мен ґтініштерін ќарайды, сўрауларды жшне хаттарды тиіті ведомстволарєа уаќтылы жолдап отырады, олардыѕ орындалуы бойынша шсерлі шараларды ќолданып, жўмыспен ќамту, мекен-жайлыќ шлеуметтік кґмекке мўќтаж отбасыларды есепке алу жшне жшрдемаќы тґлеу, ґздерініѕ ќўќыќтарын жїзеге асыру бойынша заѕгерлік кеѕес алу жшне т.б. сўраќтар бойынша сайлаушыларыныѕ мшселелеріне оѕ шешім табады. 
Тўраќты комиссия ќўрамына кіретін барлыќ депутаттар ґздерініѕ сайлау округтарында осындай ќабылдауларды жїзеге асыра отырып, ќабылдау бойынша бектілген кестеге сшйкес ќалалыќ мшслихаттыѕ аппаратына жшне «Нўр Отан» ХДП-ныѕ ќалалыќ филиалына тўраќты тїрде есеп беріп отырады.
Келіп тїскен ґтініштердіѕ талдау нштижелері бойынша сайлаушылар їшін еѕ ґзекті болып табылатыны тўрєын їй, нарыќ кґрсеткіштері саясаты, ќоєамдыќ кґлік жўмысы жшне жол ќўрылысы мшселелері екені айєаќ. Білім беру салаларыныѕ, балаларды мектепке дейінгі мекемелерге орналастыру, тўрєын-їй коммуналдыќ мшселелері бойынша ґтініштердіѕ саны ґсе тїсті.
Нштижесінде, шлеуметтік-мшдени даму мшселелері бойынша тўраќты комиссия алдына ќойылєан талаптарды шешу їшін ґзініѕ ќызметін жандандыру, тўраќты комиссия жетекшілік ететін елорда ќўрылымдарыныѕ ќызметін одан шрі жетілдіруге ќатысты жўмыс тїрлерін ќолдану бойынша жўмысын мўнан былай да жалєастыратынын белгілеп кету керек.


Илеуметтік-мшдени даму
мшселелері жґніндегі тўраќты 
комиссияныѕ тґраєасы А. Байгенжин